Հայաստանի ազգային գրադարանէն ներս՝ ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղեանի անուան գրականութեան հիմնարկին հետ համատեղ, այսօր տեղի ունեցաւ հանդիպում՝ նուիրուած արեւմտահայ կին խմբագիրներուն։ Հանդիպման ընթացքին ներկայացուեցան արեւմտահայ կին մտաւորականներու նշանակալի ներդրումը մամուլի ձեւաւորման եւ զարգացման գործին մէջ՝ ընդգծելով անոնց աշխուժ դերակատարութիւնը հասարակական կեանքի, կրթութեան եւ մշակոյթի ոլորտներէն ներս։ Մասնակիցները հնարաւորութիւն ունեցան ծանօթանալու կին խմբագիրներու գործունէութեան, անոնց կողմէ հիմնադրուած ու խմբագրուած պարբերականներուն, ինչպէս նաեւ անոնց ազդեցութեան՝ հասարակական մտքի ձեւաւորման գործընթացին մէջ։ Միջոցառումը նպատակ ունէր նոր լոյսի ներքոյ ներկայացնել արեւմտահայ կին մտաւորականներու հասարակական, կրթական եւ մշակութային գործունէութիւնը՝ ընդգծելով անոնց առաջնորդական դերակատարութիւնը ազգային մտքի զարգացման, կանանց կրթութեան խթանման եւ հասարակական ինքնագիտակցութեան ձեւաւորման գործընթացին մէջ։

Ծրագրի շրջանակէն ներս Հայաստանի ազգային գրադարանի թամանեանական մեծ ցուցասրահին մէջ բացուեցաւ այս ուղղուածութեամբ ցուցադրութիւն մը, ուր առանձին ցուցափեղկերու մէջ ներկայացուեցան արեւմտահայ կին մտաւորականներու կողմէ հիմնադրուած, խմբագրուած կամ անոնց աշխուժ մասնակցութեամբ հրատարակուած պարբերականներ։ Ցուցադրութեան մէջ ընդգրկուած էին «Կիթառ», «Ծաղիկ», «Հայ կին», «Արտեմիս», «Ծաղիկ յատուկ կանանց», «Տոմար Ընտանեկան», «Ազդակ», «Երեւակ», «Արշալոյս», «Պարտէզ», «Մեր ուղին», «Ժամանակ» եւ այլ հանդէսներ, որոնք նշանակալի դեր ունեցած են կանանց կրթութեան եւ հասարակական գործունէութեան ձեւաւորման գործին մէջ։ Միջոցառման ընթացքին հնչեցին զեկոյցներ․ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, Պատմութեան հիմնարկի գլխաւոր գիտաշխատող, պ․գ․դ, փրոֆեսոր, «Բանբեր հայագիտութեան» հանդէսի գլխաւոր խմբագիր Ալպերթ Խառատեանը ներկայացուց արեւմտահայ կին խմբագիրներու դերը կանանց մամուլի ձեւաւորման եւ զարգացման գործին մէջ՝ անդրադառնալով Հայկանոյշ Մառքի, Զապէլ Եսայեանի, Սիպիլի, Արշակուհի Թէոդիկի եւ այլոց գործունէութեան։

Միջոցառման ընթացքին հնչեցին զեկոյցներ․ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, Պատմութեան հիմնարկի գլխաւոր գիտաշխատող, պ․գ․դ, փրոֆեսոր, «Բանբեր հայագիտութեան» հանդէսի գլխաւոր խմբագիր Ալպերթ Խառատեանը ներկայացուց արեւմտահայ կին խմբագիրներու դերը կանանց մամուլի ձեւաւորման եւ զարգացման գործին մէջ՝ անդրադառնալով Հայկանոյշ Մառքի, Զապէլ Եսայեանի, Սիպիլի, Արշակուհի Թէոդիկի եւ այլոց գործունէութեան։

ՀՀ ԳԱԱ ՄԱ անուան գրականութեան հիմնարկի յառաջատար գիտաշխատող, բ․գ․թ․, տոսենթ Նայիրա Համբարձումեանը հանդէս եկաւ Էլպիս Կեսարացեանի առաջնորդութեան վերաբերեալ զեկոյցով՝ դիտարկելով զայն որպէս ընկերութեան բարենորոգման կարեւոր գործօն։ Գրականութեան հիմնարկի գիտաշխատող, բ․գ․թ․ Աստղիկ Սողոյեանը ներկայացուց Զապէլ Եսայեանի կեանքն ու հասարակական-հրապարակախօսական գործունէութիւնը։

ԵՊՀ Եւրոպական լեզուներու բաժանմունքի մագիստրոս Աստղիկ Շմաւոնեանը անդրադարձաւ Սրբուհի Տիւսաբի կեանքին եւ գործունէութեան՝ ներկայացնելով զինք որպէս առաջին հայ կին արձակագիրը։ Զեկոյցներուն մէջ արեւմտահայ կին մտաւորականներու գործունէութիւնը ներկայացուեցաւ 19-րդ դարու վերջի եւ 20-րդ դարու սկզբի պատմամշակութային ծիրէն ներս՝ ընդգծելով անոնց նշանակալի ներդրումը կրթութեան, մամուլի, գրականութեան եւ հասարակական մտքի զարգացման գործին մէջ։

Հանդիպման ընթացքին ներկայացուեցաւ նաեւ Նայիրա Համբարձումեանի կազմած, խմբագրած եւ ծանօթագրած «Էլպիս Կեսարացեան. ակնարկներ, բանաստեղծութիւններ, նամակներ» գիրքը: Գիրքը բացառիկ ու յատկանշական երեւոյթ մըն է հայ գրականագիտական եւ պատմագիտական դաշտէն ներս՝ որպէս առաջին համակարգուած ուսումնասիրութիւնը ականաւոր արեւմտահայ գրող, խմբագիր, մտաւորական եւ կանանց իրաւունքներու պաշտպան Էլպիս Կեսարացեանի (1830–1913) կեանքին եւ ժառանգութեան մասին։ Միջոցառումը կազմակերպուած էր Հայաստանի Բարձրագոյն գիտութեան եւ կրթութեան կոմիտէի միջոցներով կայացած՝ «Հասարակական գիտութիւններու, հայագիտութեան եւ մարդասիրական գիտութիւններու բնագաւառներուն մէջ հետազօտութիւններ, 2024» մրցոյթի շրջանակէն ներս (ծածկագիր՝ 24SSAH-6B006)։